Apsolutna ljudska prava

[A. M. Zdravković]

Social sciences / international law

Društvene nauke / Međunarodno pravo

References to absolute human rights can be found in both scholarly writings and the case law of international monitoring bodies, yet the concept itself is still not clearly defined, hence remains inconsistently applied and marked by legal uncertainty and uneven protection across legal systems. Therefore, this dissertation focuses on the concept within the framework of international human rights law, in order to elucidate its meaning and practical implications. The research pursues three main objectives. First, it builds an innovative human rights restrictions taxonomy, which is necessary for understanding and defining absolute, unconditional rights. Second, precise conceptual definition of absolute human rights is offered, distinguishing them from related notions. The doctrinal positions and relevant case-law of international monitoring bodies are critically assessed to develop a framework that is both theoretically sound and operational in practice, followed by a list of rights that can qualify as absolute. Third, the thesis situates absolute rights within the broader hierarchy of international norms, while also exploring their relationship with neighbouring concepts, such as nonderogable rights, jus cogens norms and erga omnes obligations, and their role in the constitutionalisation of international law. Analysis of their interaction reveals whether and when absolute human rights may be considered part of the peremptory core of international law. Methodologically, this research draws primary on conceptual analysis, supported by complementary approaches, such as doctrinal interpretation and comparative analysis. Historical and philosophical perspectives are also included, as they have the potential to inform the conceptual framework. Finally, the account offered is based on a detailed examination of the text of relevant international treaties, their travaux préparatoires, and accompanying case-law. The significance of this study may be in its potential to bring greater conceptual clarity to a term that is widely used but rarely defined, thereby encouraging more consistent judicial reasoning and stronger protection of core human rights, which should serve as a safeguard against the erosion of human dignity in the most challenging circumstances.

Pojam apsolutnih ljudskih prava može se pronaći kako u akademskim radovima, tako i praksi međunarodnih tela. Međutim, sadržaj ovog koncepta ostao je nedovoljno određen, te on nedosledno primenjivan. Značenje ovog pojma se često podrazumeva umesto da bude jasno artikulisano, što dovodi do pravne nesigurnosti i neujednačene zaštite u različitim pravnim sistemima. Stoga je fokusu ove disertacije je pojašnjenje njegove sadržine i praktičnih implikacija. Tri su osnovna cilja ovog istraživanja. Pre svega, analiza predlaže novu sistematizaciju ograničenja ljudskih prava, čije je definisanje i razumevanje neophodno za definisanje apsolutnih prava. Zatim, u radu je koncipirana precizna definicija pojma apsolutnih ljudskih prava, koja bi trebalo da omogući njegovo jasno razlikovanje od srodnih koncepata. Kritičko razmatranje doktrinarnih stanovišta i detaljno istraživanje relevantne prakse međunarodnih sudova i kvazisudskih tela sprovedeni su u cilju izgradnje teorijski utemeljenog okvira, koji je istovremeno primenljiv u praksi i praćen listom prava koja se, u ovom momentu razvoja međunarodnog prava, mogu smatrati apsolutnim. Naposletku, disertacija teži da pozicionira apsolutna prava u širi hijerarhijski okvir međunarodnopravnih normi, te ispituje njihov odnos sa srodnim pojmovima, poput nederogabilnih prava, jus cogens normi i erga omnes obaveza, kao i njihovu ulogu u konstitucionalizaciji međunarodnopravnog poretka. Analiza međusobne povezanosti i interkacije ovih koncepata otkriva i da li se i kada apsolutna ljudska prava mogu smatrati peremptornim normama međunarodnog prava. Metodologija istraživanja se oslanja na konceptualnu analizu, potpomognutu komplementarnim metodama, poput doktrinarnog tumačenja i uporednopravne analize. Istorijske i filozofske perspektive obogatile su ponuđenu konceptualizaciju, dok detaljno istraživanje normi međunarodnih ugovora, travaux préparatoires i sudske prakse čine njenu osnovu. Značaj ovog istraživanja može se ogledati u njegovom nastojanju da unese pojmovnu jasnoću u termin koji se često koristi, a retko definiše, i time pomogne doslednijem sudijskom rasuđivanju, izradi uverljivijih obrazloženja presuda, a u krajnjoj liniji i boljoj zaštit osnovnih ljudskih prava, koja bi trebalo da služe kao štit ljudskom dostojanstvu i u najizazovnijim okolnostima.

Absolute Human Rights. – Human Rights Restrictions. – Human Rights Limitations. – Non-Derogable Rights. – European Convention on Human Rights. – International Covenant on Civil and Political Rights. – American Convention on Human Rights. – Jus Cogens Norms

Apsolutna ljudska prava. – Ograničenja ljudskih prava. – Fakultativna ograničenja ljudskih prava. – Nederogabilna prava. – Evropska konvencija o ljudskim pravima. – Međunarodni pakt o građanskim i političkim pravima. – Američka konvencija o ljudskim pravima. – Jus Cogens norme.

UDK=341(043.3) UDK=342.7(043.3)

International law Human rights

Međunarodno pravo Ljudska prava

X, 338 str.

Tekst